نگاهی به ویژگی‌های فرش کرد خراسان

فرش کرد خراسان حاصل هنر دست مردمان کردی است که طی صده‌های گذشته و به دلایل گوناگون، به مناطقی از خراسان کوچ کرده‌اند. اگر سری به شهرهای درگز، قوچان، بجنورد و شیروان در منطقه خراسان بزنید؛ می‌توانید با مردمان کرد این منطقه دیدار کنید. یکی از هنرهای اصیلی که با این مردمان به منطقه خراسان آمده است؛ هنر فرش بافی است. فرش‌های کرد خراسان علاوه بر ویژگی‌های فرهنگی و اعتقادی مناطق کرد نشین کشور، از ویژگی‌های منطقه خراسان نیز تاثیر گرفته است؛ تا در نهایت نسخه اصیل این فرش‌ها، از نظر ارزش هنری و معنوی، در سطحی بسیار بالا قرار بگیرند.

نگاهی به طرح و نقش در فرش کرد خراسان

مهم‌ترین ویژگی ظاهری این فرش‌ها، وجود نقش‌های فی‌البداهه در آنها است. در واقع اگرچه در حال حاضر نقشه‌هایی برای فرش کرد خراسانی به روی کاغذ آمده است؛ اما در نسخه‌های کهن، این فرش را باید مانند یک تابلوی نقاشی تصور کنید؛ که هنرمند نقاش، با زدن گره‌های بسیار، تصویر ذهنی خود را بر آن ثبت می‌کند. امروزه نیز کماکان بسیاری از بافندگان فارغ از نقشه به تولید این فرش می‌پردازند.
نکته قابل توجه دیگر در این فرش‌ها، شکل‌های هندسی به‌کار رفته در آنها است. یک راه ساده تشخیص این فرش‌ها از سایر فرش‌ها، توجه به اشکال هندسی مورد استفاده در نقشه آن است. در فرش‌های کرد خراسانی معمولا هیچ خبری از خطوط منحنی و دایره نیست. به جای آن این فرش‌ها مملو از خطوط شکسته، بخشهای کوچک مربعی و مثلثی و تلفیق این دو است.
ترکیب این اشکال هندسی، صدها نقش و طرح متنوع ایجاد می‌کند که هر کدام مفهومی خاص داشته و به صورت انتزاعی به واقعیتی در دنیای بیرون اشاره می‌کند. این واقعیت می‌تواند یک جسم، یک فرد، یک ماجرا یا بخشی از طبیعت باشد.
فرش کرد خراسان یک فرش کاملا طبیعی است. از آنجا که در بافت آن اهمیت هنرمند و محل بافت بیشتر از نقشه است؛ و همان‌طور که گفته شد معمولا از نقشه برای بافت آن استفاده نمی‌کنند. نام‌گذاری طرح‌های مختلف این فرش نیز بر اساس نام بافنده یا محل بافت آن تعیین می‌شود.
البته این ویژگی اگرچه نشان از اصالت و بکر بودن این فرش دارد؛ اما گاهی باعث می‌شود که یک فرش از قرینگی کامل برخوردار نبوده و اشتباهاتی در نقش داشته باشد. همین ویژگی باعث شده است که عملا در این فرش‌ها نتوانید دو نسخه کاملا مشابه با یکدیگر را بیابید.
همین فی‌البداهه بودن در رنگ‌بندی فرش کرد خراسان نیز دیده می‌شود؛ و موجب شده تا از این نظر نیز ترکیب‌های رنگی مختلفی را در این فرش‌ها بیابید.
اگر می‌خواهید رنگ طبیعی این فرش را به خوبی حفظ کنید؛ هنگام شستشوی فرش باید به دنبال بهترین قالیشویی تهران یا شهر محل سکونت خود باشید. قالیشویی عابدینی در شهر تهران، خیال شما را از سلامت فرش‌های ارزشمندتان آسوده می‌کند.

انواع و ساختار فرش کرد خراسان

دار قالی در این فرش‌ها افقی است. یعنی به‌جای آنکه به دیوار تکیه داده شود؛ روی زمین پهن می‌شود. همین ویژگی باعث شده است که فرش‌های این مطنقه معمولا دارای ابعاد مستطیلی و کشیده باشند. هچنین باعث شده است که نتوان فرش‌های بزرگی را به این سبک بافت.
از جمله نقش‌های مطرح در فرش کرد خراسان می‌توان به حوضی، موزائیکی، محرمات، گل شفتالو و لوزی اشاره کرد.
از نظر نوع گره، این فرش‌ها بر اساس گره ترکی بافته می‌شوند؛ و معمولا تعداد گره در هر واحد سطح، بسیار متنوع است. به عنوان مثال فرش‌های عشایر کرد این منطقه، معمولا درشت بافت بوده و گره‌های زمختی دارند. این ویژگی کمک کرده است که فرش‌ها ساده‌تر و سریع‌تر بافته شوند و همچنین در شرایط زندگی ایلات و عشایر، دوام و استقامت بالاتری داشته باشند.
در نهایت استفاده از الیاف پشمی هم در پرز و هم در تار و پود، از خصیصه‌های ذاتی فرش کرد خراسان است.